Operator wymienia słup – czy to nowe roszczenie
Trzeba rozróżnić dwie sytuacje.
Wymiana w tym samym miejscu lub na tej samej trasie to modernizacja. Operator zastępuje zużyte elementy nowymi i korzysta z działki tak samo jak wcześniej. Sama wymiana nie tworzy więc nowego roszczenia.
Jeśli jednak operator nie ma tytułu prawnego do korzystania z działki (np. służebności przesyłu), Twoje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie istnieje niezależnie od wymiany. Wymiana bywa wtedy dobrą okazją, by uregulować sprawę. O tym, kiedy przysługuje odszkodowanie, piszemy w artykule https://www.bewagroup.pl/blog/odszkodowanie-za-slupy-energetyczne-na-dzialce-komu-przysluguje.
Budowa urządzenia w nowej lokalizacji to inna sytuacja. Dotyczy to np. postawienia słupa w innej części działki, poprowadzenia linii nową trasą albo zastąpienia linii niskiego napięcia linią o wyższym napięciu z szerszym pasem ograniczeń. Operator potrzebuje wtedy podstawy prawnej do zajęcia nowego fragmentu gruntu: umowy, służebności albo decyzji starosty. To otwiera drogę do negocjacji wynagrodzenia, zanim wyrazisz zgodę. Jak prowadzić takie rozmowy, opisujemy w artykule – jak uzyskać odszkodowanie za słupy energetyczne – krok po kroku.
Wymiana słupa a bieg zasiedzenia
To kwestia o dużym znaczeniu praktycznym. Operatorzy często bronią się przed roszczeniami zarzutem zasiedzenia służebności, czyli nabycia prawa przez długotrwałe korzystanie z gruntu. Właściciele pytają więc, czy wymiana słupa „zeruje” ten termin.
Co do zasady – nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że zasiedzieć można służebność o konkretnej treści, wykonywaną w określonym pasie. Wymiana słupów, przewodów czy izolatorów w ramach tego samego przebiegu linii nie zmienia tej treści. Sądy wskazują, że trwałym i widocznym urządzeniem jest linia jako całość, a nie poszczególne słupy. Dlatego modernizacja, a nawet przestawienie słupa o kilka metrów wzdłuż trasy, zwykle nie przerywa biegu zasiedzenia.
Inaczej jest przy zmianie przebiegu. Jeśli linia zostaje poprowadzona inną trasą, przez inną część działki, powstaje nowy pas korzystania. Dla nowego odcinka termin zasiedzenia liczy się od początku. Podobnie przy rozbudowie: dodatkowe urządzenia, których wcześniej nie było, podlegają osobnej ocenie.
Granica między „przesunięciem słupa” a „zmianą przebiegu” bywa płynna, a sądy oceniają ją indywidualnie. Dlatego warto udokumentować historię linii: daty budowy i przebudów, projekty, stare mapy (dostępne m.in. w powiatowym zasobie geodezyjnym).
Czy możesz żądać przesunięcia słupa
To zależy od tego, czy operator ma tytuł prawny.
Operator nie ma tytułu. Właściciel może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem, w tym usunięcia urządzeń (art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego). W praktyce sądy rzadko nakazują usunięcie działającej linii. Operator może też zażądać ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Takie spory częściej kończą się uregulowaniem stanu prawnego i zapłatą niż fizycznym przesunięciem słupa. Brak tytułu wzmacnia jednak Twoją pozycję w negocjacjach.
Operator ma służebność. Jeśli po jej ustanowieniu powstała ważna potrzeba gospodarcza, np. zamiar zabudowy działki, możesz żądać zmiany sposobu wykonywania służebności, w tym przebiegu urządzeń (art. 291 w zw. z art. 305⁴ Kodeksu cywilnego). Taka zmiana odbywa się za wynagrodzeniem na rzecz operatora. Operator może też odmówić, jeśli zmiana przyniosłaby mu niewspółmierny uszczerbek, np. ze względów technicznych.
Kto płaci za przesunięcie słupa
| Sytuacja | Kto zwykle płaci |
| Przesunięcie w interesie operatora (modernizacja, rozbudowa sieci, awaria) | Operator |
| Przesunięcie w interesie właściciela (np. pod budowę domu), operator ma tytuł prawny | Właściciel jako wnioskodawca |
| Przesunięcie w interesie właściciela, operator nie ma tytułu prawnego | Do negocjacji – pozycja właściciela jest mocniejsza |
| Kolizja z inwestycją drogową | Inwestor drogowy lub zarządca drogi, na podstawie odrębnych przepisów |
Operatorzy w swoich formularzach wprost wskazują, że koszty usunięcia kolizji na wniosek właściciela pokrywa wnioskodawca. Zanim zaakceptujesz takie warunki, sprawdź jednak, czy operator ma tytuł prawny do Twojej działki. Jeśli go nie ma, masz argument do innego podziału kosztów.
Przesunięcie słupa pod budowę domu
Typowy scenariusz: masz warunki zabudowy lub plan miejscowy, a słup albo linia kolidują z planowanym budynkiem. Procedura wygląda zwykle tak:
- Mapa do celów projektowych z zaznaczonym przebiegiem sieci.
- Wniosek do operatora o wydanie warunków usunięcia kolizji (przebudowy sieci). Składa się go w punkcie obsługi właściwym dla lokalizacji działki.
- Umowa o usunięcie kolizji określająca zakres prac, wykonawcę, termin i koszt. Warto zapytać o wariant skablowania, czyli zastąpienia odcinka linii napowietrznej kablem w ziemi.
- Projekt przebudowy i niezbędne uzgodnienia. Jeśli nowy słup ma stanąć na działce sąsiada, potrzebna będzie jego zgoda.
- Realizacja i odbiór prac.
Odszkodowanie za szkody przy pracach
Podczas wymiany słupów ciężki sprzęt może zniszczyć uprawy, zostawić koleiny, uszkodzić ogrodzenie czy drenaż. To odrębne roszczenie od wynagrodzenia za służebność czy bezumowne korzystanie. Przysługuje nawet wtedy, gdy operator ma pełne prawo do wejścia na działkę.
Podstawą może być treść umowy służebności (często przewiduje obowiązek naprawienia szkód), przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące przywrócenia stanu poprzedniego po pracach albo ogólne przepisy Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za szkodę.
Jak udokumentować szkodę:
- zrób zdjęcia i nagrania przed pracami (jeśli wiesz o nich wcześniej) i zaraz po nich, z datą,
- poproś ekipę o spisanie protokołu szkód,
- zanotuj dane świadków,
- zgłoś szkodę operatorowi na piśmie jak najszybciej,
- zachowaj rachunki za naprawy; przy uprawach przyda się wycena rzeczoznawcy.
Roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się co do zasady po 3 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i o tym, kto za nią odpowiada.
Porozmawiaj o swojej sprawie z ekspertem
Bezpłatna konsultacja